Esperantigo de Linukso

Ekzistas multaj manieroj esperantigi linukson. Mi rakontu nur pri tiuj tri, kiujn mi iam provis.

Unue necesas aldoni klavaran apliton al iu ajn panelo sur ekrano (klaku dekstran butonon sur la panelo kaj elektu ”Add to panel…”, trovu kaj elektu ”Keyboard indicator”). Post ĝi aperis en la panelo, klaku dekstran butonon sur ĝi kaj elektu ”Keyboard preferences”. En la aperinta fenestreto elektu ”Layouts” kaj musklaku butonon “Add”. Trovu “Esperanto” en la unua linio (”Layouts”) kaj klaku sur “Add”.

Klaku sur butono “Layout Options”, malfermu ”Layout switching” kaj marku dezirindan klavkombinon (mi mem uzas ”LCtrl+LShift”). Fermu la fenestron. Jen estas ĉio!

Nun vi povas premi maldekstrajn klavojn Ctrl kaj Shift samtempe por ŝanĝi klavaron kaj tajpi Esperante. La anglajn literojn qwyx kaj krampojn [] vi povas tajpi premante dekstran klavon Alt. Krom tio eblas tajpi kelkajn aliajn simbolojn: { (Alt+O), } (Alt+P), ‘ (Alt+A), ’ (Alt+S), “ (Alt+D), ” (Alt+F), – (Alt+N) kaj — (Alt+M).

Sed tiu klavaro ne estas kutima kaj oportuna (almenaŭ por mi). Mi preferas uzi Q por Ĉ, W por Ŭ, Y por Ĝ, [ por Ĵ, ] por Ĥ kaj X por Ŝ. Do, mi iomete ŝanĝis la dosieron /usr/share/X11/xkb/symbols/epo (aŭ /usr/share/X11/xkb/symbols/epo). Malŝaltu esperantan klavaron (forviŝu ĝin portempe el la listo de klavaroj).

Malfermu la dosieron en via redaktilo (vi devas fariĝi ĉefuzanto root por tio), trovu la unuan sekcion, kiu komenciĝas per xkb_symbols “basic” { kaj substituu la tutan sekcion per la jena kodo:

xkb_symbols "basic" {

name[Group1]= "Esperanto";

include "us(basic)"

key.type[Group1] = "FOUR_LEVEL_ALPHABETIC";

  key <AD01>  { [ ccircumflex,  Ccircumflex,  q,             Q          ] };
  key <AD02>  { [ ubreve,  Ubreve,            w,             W          ] };
  key <AB02>  { [ scircumflex,  Scircumflex,  x,             X          ] };
  key <AD06>  { [ gcircumflex,  Gcircumflex,  y,             Y          ] };

  key.type[Group1] = "FOUR_LEVEL_SEMIALPHABETIC";

  key <AD11>  { [ jcircumflex,  Jcircumflex,  bracketleft,   braceleft  ] };
  key <AD12>  { [ hcircumflex,  Hcircumflex,  bracketright,  braceright ] };

  key <AD09>  { [ o,            O,            braceleft,     braceleft  ] };
  key <AD10>  { [ p,            P,            braceright,    braceright ] };

  key <AC01>  { [ a,            A,     leftsinglequotemark,  NoSymbol   ] };
  key <AC02>  { [ s,            S,    rightsinglequotemark,  NoSymbol   ] };
  key <AC03>  { [ d,            D,     leftdoublequotemark,  NoSymbol   ] };
  key <AC04>  { [ f,            F,    rightdoublequotemark,  NoSymbol   ] };

  key <AB06>  { [ n,            N,            endash,        endash     ] };
  key <AB07>  { [ m,            M,            emdash,        emdash     ] };

  key.type[Group1] = "FOUR_LEVEL";

  key <AE05>  { [ 5,            percent,      EuroSign,      EuroSign   ] };

include "level3(ralt_switch)"
};

Ankaŭ ekzistas pakaĵo keyboards_rg, kiu ankaŭ enhavas esperantan klavaron. Instalu ĝin (en Ubuntu aŭ Debian: # apt-get install keyboards_rg). Poste ŝanĝu klavaron en /etc/X11/xorg.conf (aŭ /etc/X11/XF86Config-4 en malnovaj sistemoj):

Option        "XkbLayout"         "us,us+eo_rg"
Option        "XkbOptions"        "grp:ctrl_shift_toggle,grp_led:scroll"

Relanĉu Xon. Aŭ simple tajpu komandon en X-konzolo: setxkbmap us+eo_rg. Jen, vi denove povas tajpi en Esperanto.

Iam mi esperantigis mian komputilon jene. Mi faris mian propran /usr/X11R6/lib/X11/xkb/symbols/eo:

// $XFree86$

partial alphanumeric_keys
xkb_symbols "basic" {

     // Describes the differences between a very simple en_US
     // keyboard and a simple Esperanto keyboard
     // Press AltGr or Windows Menu key together with C, H, J, S, U
     // to get accented letters.
     // 2001 by Radovan Garabik 

    // include "pc/latin(type4)"

    key.type = "FOUR_LEVEL";

    key   { [w,W, ubreve,Ubreve ] };
    key <AD02> { [u,U, ubreve, Ubreve ] };
    key <AB02> { [s,S, scircumflex,    Scircumflex ] };
    key <AD06> { [g,G, gcircumflex,Gcircumflex ] };
    key <AD12> { [h,H, hcircumflex,Hcircumflex ] };
    key <AD11> { [j,J, jcircumflex,Jcircumflex ] };
    key <AD01> { [c,C, ccircumflex,Ccircumflex ] };

    include "level3(ralt_switch)"

    // include "es(basic)"
};

se vi ne havas la dosieron ”/usr/X11R6/lib/X11/xkb/symbols/level3”,do vi povas anstataŭi la linion include “level3(ralt_switch)” per jenaj:

   key  {  type="TWO_LEVEL", [ ISO_Level3_Shift, ISO_Level3_Shift ] };
   key  {  type="TWO_LEVEL", [ ISO_Level3_Shift, ISO_Level3_Shift ] };
   modifier_map Mod5   {  };
   modifier_map Mod5   {  };

Kaj en la dosiero /etc/X11/XF86Config-4 mi priskribis mian klavaron:

Section "InputDevice"
        Identifier      "Generic Keyboard"
        Driver          "keyboard"
        Option          "CoreKeyboard"
        Option          "XkbRules"      "xfree86"
        Option          "XkbModel"      "pc105"
        Option          "XkbLayout"     "us+eo,ru"
        Option          "XkbOptions"    "grp:ctrl_shift_toggle,grp_led:scroll"
EndSection

Tiu ĉi varianto havigas dekstran klavon Alt por tajpi ĉapelitajn literojn (Alt+C por Ĉ, Alt+S por Ŝ ktp). Eble, tiuspeca klavaro estas pli oportuna, ĉar ne necesas ŝanĝi klavarmapon por tajpi.